شکستگی لگن در سالمندان: درمان شکستگی لگن در سالمندان
شکستگی لگن در سالمندان یکی از شایعترین و جدیترین آسیبهای اسکلتی در افراد بالای ۶۵ سال است که اغلب به دلیل پوکی استخوان و سقوط رخ میدهد. این عارضه نه تنها باعث درد شدید و محدودیت حرکتی میشود، بلکه میتواند عوارض خطرناکی مانند عفونت، لخته خون و حتی مرگ را به همراه داشته باشد. شکستگی لگن در سالمندان معمولاً در ناحیه گردن استخوان ران یا بخشهای اطراف مفصل هیپ اتفاق میافتد و نیاز به توجه فوری پزشکی دارد. در این مقاله، به بررسی جنبههای مختلف این مشکل میپردازیم، از انواع آن گرفته تا روشهای درمانی و مراقبتهای لازم.
علائم و دلایل شکستگی لگن در سالمندان
شکستگی لگن در سالمندان معمولاً با علائم واضحی همراه است که تشخیص اولیه را آسان میکند. درد شدید در ناحیه کشاله ران، لگن یا ران، ناتوانی در ایستادن یا راه رفتن، تورم و کبودی در اطراف مفصل، و کوتاهتر به نظر رسیدن پای آسیبدیده از جمله نشانههای اصلی هستند. سالمندان اغلب پس از یک سقوط ساده در خانه دچار این مشکل میشوند، زیرا تراکم استخوانی آنها کاهش یافته و استخوانها شکنندهتر شدهاند.
عوامل خطر شامل پوکی استخوان، کمبود ویتامین D، مصرف برخی داروها مانند کورتونها، و مشکلات تعادلی ناشی از بیماریهایی مانند پارکینسون یا آرتروز است. آمار نشان میدهد که بیش از ۹۰ درصد موارد شکستگی لگن در سالمندان به دلیل سقوط رخ میدهد و زنان بیشتر از مردان در معرض خطر هستند، زیرا پوکی استخوان در آنها شایعتر است. تشخیص زودهنگام با رادیوگرافی ساده یا MRI میتواند از عوارض جلوگیری کند.
انواع شکستگی لگن در سالمندان چیست؟
انواع شکستگی لگن در سالمندان چیست و چگونه طبقهبندی میشوند؟ شکستگی لگن عمدتاً به دو دسته داخل کپسولی (درون مفصلی) و خارج کپسولی تقسیم میشود. شایعترین نوع، شکستگی گردن استخوان ران (فمورال نک) است که در ناحیه گردن استخوان ران رخ میدهد و اغلب نیاز به جراحی دارد. نوع دیگر، شکستگی اینترتروکانتریک است که بین تروکانتر بزرگ و کوچک استخوان ران اتفاق میافتد و معمولاً با جوشخوردن خوب همراه است.
همچنین، شکستگیهای استابولوم (در حفره لگن) یا زیرتروکانتریک کمتر شایع هستند اما پیچیدهترند. انواع شکستگی لگن در سالمندان بر اساس شدت جابهجایی نیز طبقهبندی میشوند: غیرجابهجا (استخوان در جای خود مانده) یا جابهجا (نیاز به ترمیم جراحی). انتخاب درمان بستگی به نوع شکستگی، سن بیمار و وضعیت سلامتی کلی دارد. برای مثال، در سالمندان ضعیف، شکستگیهای جابهجا اغلب با تعویض مفصل درمان میشوند.
درمان شکستگی لگن در سالمندان
درمان شکستگی لگن در سالمندان باید سریع و مؤثر باشد تا از عوارض جلوگیری شود. گزینه اصلی، جراحی است که شامل فیکساسیون داخلی (با پیچ و پلاک) یا تعویض جزئی/کامل مفصل هیپ (هیپ آرتروپلاستی) میشود. در موارد غیرجابهجا، گاهی درمان غیرجراحی با استراحت و کشش ممکن است، اما در سالمندان به دلیل خطر عوارض، جراحی ترجیح داده میشود.
جراحی معمولاً ظرف ۴۸ ساعت پس از آسیب انجام میشود تا ریسک مرگ کاهش یابد. پس از عمل، فیزیوتراپی زودرس برای بازگرداندن تحرک ضروری است. داروهای ضددرد، پیشگیری از لخته با هپارین، و مکملهای کلسیم و ویتامین D بخشی از پروتکل درمانی هستند. درمان شکستگی لگن در سالمندان با رویکرد چندرشتهای (ارتوپد، جراح، فیزیوتراپیست و متخصص سالمندی) بهترین نتایج را میدهد و میتواند نرخ بهبودی را تا ۸۰ درصد افزایش دهد.
آیا شکستگی لگن در سالمندان باعث مرگ میشود؟
آیا شکستگی لگن در سالمندان باعث مرگ میشود؟ متأسفانه بله، این عارضه یکی از عوامل اصلی مرگومیر در سالمندان است. آمار جهانی نشان میدهد که حدود ۲۰-۳۰ درصد سالمندان در سال اول پس از شکستگی لگن فوت میکنند، نه مستقیماً به دلیل شکستگی، بلکه به خاطر عوارض آن مانند عفونت ریه (پنومونی)، لخته خون (ترومبوآمبولی)، نارسایی قلبی یا زوال بیشتر سلامتی.
عوامل افزایشدهنده ریسک مرگ شامل سن بالای ۸۰ سال، تأخیر در جراحی، بیماریهای زمینهای مانند دیابت یا مشکلات قلبی، و ناتوانی در راه رفتن پیش از آسیب است. با این حال، با درمان سریع و مراقبت مناسب، نرخ بقا به طور قابل توجهی بهبود مییابد. آیا شکستگی لگن در سالمندان باعث مرگ میشود؟ پاسخ مثبت است اما قابل پیشگیری؛ مطالعات نشان میدهند که جراحی زودهنگام و توانبخشی میتواند مرگومیر را تا ۵۰ درصد کاهش دهد.
مراقبت بعد از عمل شکستگی لگن سالمندان
مراقبت بعد از عمل شکستگی لگن سالمندان نقش کلیدی در بهبودی کامل دارد. در روزهای اول، تمرکز روی کنترل درد، پیشگیری از عفونت با آنتیبیوتیک، و جلوگیری از لخته با دارو و جورابهای فشاری است. بیمار باید زودتر از تخت بلند شود و با کمک واکر یا عصا حرکت کند تا از سفتی مفاصل جلوگیری شود.
فیزیوتراپی روزانه برای تقویت عضلات ران و لگن ضروری است و معمولاً ۳-۶ ماه طول میکشد تا بیمار به استقلال برسد. تغذیه غنی از پروتئین، کلسیم و ویتامین D، همراه با مکملها، به جوشخوردن استخوان کمک میکند. مراقبت بعد از عمل شکستگی لگن سالمندان شامل نظارت بر علائم عفونت، مدیریت داروها، و ارزیابی روانی برای جلوگیری از افسردگی است. خانواده باید خانه را ایمن کنند: حذف فرشهای لغزنده، نصب دستگیره در حمام، و استفاده از صندلیهای بلند.
در بلندمدت، برنامههای پیشگیری از سقوط مانند تمرینات تعادلی تایچی یا یوگا توصیه میشود. پیگیری منظم با پزشک برای چکاپ استخوان و تنظیم داروهای پوکی استخوان حیاتی است.
پیشگیری از شکستگی لگن در سالمندان
پیشگیری بهتر از درمان است. برای کاهش ریسک شکستگی لگن در سالمندان، غربالگری پوکی استخوان با سنجش تراکم استخوانی (DEXA اسکن) از سن ۶۵ سالگی توصیه میشود. مصرف روزانه کلسیم (۱۲۰۰ میلیگرم) و ویتامین D (۸۰۰-۲۰۰۰ واحد)، همراه با ورزشهای تحمل وزن مانند پیادهروی، استخوانها را قوی نگه میدارد.
داروهایی مانند بیسفسفوناتها (آلندرونات) یا دنوسوماب برای درمان پوکی استخوان تجویز میشوند. ایمنسازی منزل، بررسی بینایی و شنوایی، و کاهش داروهای خوابآور نیز مؤثر هستند. برنامههای دولتی و کلینیکهای سالمندی اغلب کلاسهای پیشگیری از سقوط برگزار میکنند که میتوانند ریسک را تا ۳۰ درصد کاهش دهند.
عوارض احتمالی و مدیریت آنها
عوارض شکستگی لگن در سالمندان شامل عدم جوشخوردن استخوان (نونیونیون)، عفونت پروتز، دررفتگی مفصل، و سندرم پس از جراحی است. در موارد تعویض مفصل، ممکن است نیاز به جراحی مجدد باشد. مدیریت با نظارت دقیق، فیزیوتراپی مداوم و داروهای مناسب انجام میشود.
همچنین، سالمندان ممکن است دچار کاهش استقلال شوند که نیاز به مراقبت طولانیمدت دارد. حمایت روانی و اجتماعی برای مقابله با افسردگی پس از آسیب ضروری است.
در نهایت، شکستگی لگن در سالمندان یک چالش جدی اما قابل مدیریت است. با تشخیص زودهنگام، درمان شکستگی لگن در سالمندان مناسب، و مراقبت بعد از عمل شکستگی لگن سالمندان دقیق، اکثر بیماران میتوانند به زندگی مستقل بازگردند. پیشگیری کلیدی است و توجه به سلامت استخوان میتواند از بسیاری موارد جلوگیری کند. اگر سالمند عزیزی دارید، همین امروز اقدامات پیشگیرانه را شروع کنید تا از این عارضه در امان بمانند.
برای اطلاعات بیشتر میتوانید مقالات زیر را مطالعه کنید: